ο ημιόροφος

Κείμενο του Ι. Στ. Παπαδόπουλου,
Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία, 4/6/2004

Δύο είναι οι κακοήθεις όγκοι που ταλανίζουν εδώ και δεκαετίες την ποιότητα της ελληνικής Ιατρικής και αδικούν τις ικανότητες των Ελλήνων γιατρών: οι παράνομες και αντιδεοντολογικές αμοιβές («φακελάκι») και τα ποσοστά από διαγνωστικά κέντρα, ιδιωτικές κλινικές, εταιρείες φαρμάκων και ιατρικών υλικών (π.χ. βηματοδότες).

«Τα φακελάκια» είναι πανάρχαια ιστορία. Ηδη τον 11ο αιώνα ο Μαϊμονίδης (Αραβας γιατρός στην Κόρντοβα της Ισπανίας) σε κείμενά του αποτρέπει τους γιατρούς από το να δίνουν ποσοστά σε φαρμακοποιούς (για να τους διαφημίζουν) και να λαμβάνουν ποσοστά για τις συνταγές τους. Φαίνεται ότι το ιατρικό επάγγελμα ανέκαθεν είχε μια ιδιαίτερη σχέση με το χρήμα. Πριν από το 1985 τα «φακελάκια» ήταν μικρά επισκεπτήρια (εκεί χωρούσαν οι αντιδεοντολογικές αυτές αμοιβές). Σήμερα κυκλοφορούν επιταγές, συναλλαγματικές και φάκελοι Α3 για να χωρέσουν τα ευρώ των αμοιβών! Η μεγάλη αλλαγή, με κάθετη αύξηση των απαιτούμενων αντιδεοντολογικών αμοιβών, σημειώθηκε μετά το 1985 και συνέπεσε με τη θεσμοποίηση του ΕΣΥ.

Το ΕΣΥ, (καλό σύστημα - πολύ κακή εφαρμογή) οδήγησε στην πλήρη χαλάρωση ηθών με τους εξής τρόπους:

* Μονοπώληση εισαγωγών από τη διεύθυνση κλινικών.¹ Η εξουσία πάντα διαφθείρει αδυσώπητα.

* Η απαγόρευση ιδιωτικών ιατρείων σε ιατρούς του ΕΣΥ αποδείχτηκε άσχημο και ταυτόχρονα αφορολόγητο ανέκδοτο, με πλήρη ανοχή υπουργείου και ιατρικών συλλόγων. Τα ιδιωτικά ιατρεία διευθυντών και επιμελητών συνδέονται φυσικά και με τη ρύθμιση εισαγωγών.²

* Οι πρώην κυβερνήσεις (να δούμε τι θα κάνει η παρούσα) ξεκαθάρισαν σε διευθυντές (έμμεσα φυσικά, αλλά και άμεσα σε λίγους) ότι δεν επεμβαίνουν ούτε σε «ιδιαίτερες αμοιβές» ούτε σε ιατρεία («ιδιωτικά ιατρεία» με κανονική επίσκεψη στα γραφεία διευθυντών και εντός νοσοκομείων). Η κυβέρνηση που εφάρμοσε το ΕΣΥ φοβόταν (διότι ήταν παντελώς απληροφόρητη) ότι δεν θα πληρωθούν οι θέσεις των γιατρών στα νοσοκομεία. Συνέβη βέβαια το αντίθετο: οι θέσεις - χρυσωρυχεία αυτές κατακλύζονται από υποψηφιότητες.

* Η τότε κυβέρνηση εφάρμοσε επίσημα-ανεπίσημα τη βελτίωση της μισθοδοσίας (και η «μέθοδος» ισχύει ακόμα) μέσω πλασματικών αριθμών εφημεριών (κάνεις διακοπές στο Λονδίνο και ταυτόχρονα εφημερεύεις στην Αθήνα!). Αυτό μαζί με την ανοχή των ιδιωτικών ιατρείων οδήγησε στην πλήρη χαλάρωση της ιατρικής δεοντολογίας (και νομοθεσίας). Ακόμα και σήμερα αγροτικοί γιατροί που αρνούνται πλασματικές εφημερίες σε κέντρα υγείας και νοσοκομεία που ανήκουν, καταπιέζονται από τους διευθυντές τους και ονομάζονται από τους άλλους συναδέλφους τους σαν «αντισυναδελφικοί» (πλήρης παραλογισμός).

* Η νομοθεσία (σίγουρα σκόπιμα) δεν προέβλεπε είδος ποινής για τους παρανομούντες γιατρούς του ΕΣΥ και οι ιατρικοί σύλλογοι δεν ενεργοποίησαν τα πειθαρχικά συμβούλια παρά μόνο για καταδίωξη γιατρών που κατήγγειλαν τα «φακελάκια»!!

Επομένως, το «φακελάκι» έχει προωθηθεί κρατικά.

Η διαρκής και παντελώς αποτελεσματική δημοσιογραφική συζήτηση και τα παντελώς άχρηστα κατά καιρούς κυβερνητικά «μέτρα» έχουν κάνει μεγάλο κακό, διότι εγκατέστηκαν θεσμικά το φακελάκι, στη συνείδηση των ασθενών πλέον σαν κάτι απαραίτητο και αποδεκτό.

Η εγκατάσταση αυτή πραγματοποιήθηκε και με τη βοήθεια των εξής παραγόντων:

1) Ο ασθενής βρίσκει κάτι με το οποίο μπορεί να εξαγοράσει (ή νομίζει ότι εξαγοράζει) το ενδιαφέρον του γιατρού.

2) Ο γιατρός έχει κάποιο κίνητρο για αποδοτικότητα (όταν μιλάμε για κίνητρο στην Ελλάδα, έχει καταντήσει να εννοούμε μόνο χρήματα!).

3) Το κράτος έχει μεταφέρει μέρος της μισθοδοσίας των γιατρών του ΕΣΥ στις οικογένειες των ασθενών.

4) Πολλοί γιατροί του ΕΣΥ έχουν εξαρτηθεί (με την κλασική ψυχιατρική έννοια) από την εξαρτησιογόνο ουσία «άνετο, αφορολόγητο, πολύ χρήμα», και θα απαιτηθούν επίσημα μαζικά προγράμματα απεξάρτησης. Πώς να εξηγήσει κανείς ότι γιατροί με συσσώρευση πολλών εκατομμυρίων, όλα αυτά τα χρόνια του ΕΣΥ, απαιτούν ακόμα ιδιαίτερες αμοιβές; Πώς να εξηγήσει κανείς ότι γιατροί με μισθούς 80-110 εκατ. το χρόνο απαιτούν επιπλέον μεγάλες αμοιβές για χειρουργεία;
 
Συνέπειες

Η θεσμοποίηση των «φακελακίων» έχει (εκτός από τη δυσβάστακτη οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών) κύριες συνέπειες:

1) Οδηγεί και σε επεμβάσεις χωρίς να υπάρχει ανάγκη (φράση συγκεκριμένου συναδέλφου: οι ασθενείς χειρουργούνται χωρίς λόγο και φεύγουν με επιπλοκές!). Με εκπλήσσει γιατί τα ταμεία δεν ελέγχουν αυτή την κατάσταση, που οδηγεί σε μεγάλο κόστος.

2) Υποφέρουν οι αδύνατες οικονομικά ομάδες του πληθυσμού, οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται πάντα lege artis (σύμφωνα με τους κανόνες της ιατρικής τέχνης).

3) Η κατάργησή του θα οδηγήσει σε σύνδρομο στέρησης ορισμένους γιατρούς, οι οποίοι ίσως πάψουν να ενδιαφέρονται για τους ασθενείς.
 
Σαν επίλογος

Θα ρωτήσετε δικαιολογημένα ποια είναι η λύση. Λύση απότομη αποκλείεται να υπάρξει, γιατί καμιά κυβέρνηση δεν θα επιλέξει μετωπική σύγκρουση και ρήξη με τους γιατρούς του ΕΣΥ και επιπλέον διότι ο πληθυσμός δεν είναι έτοιμος να χάσει τη σχεδόν μόνη διασφάλιση που νομίζει ότι έχει, τη δωροδοκία των γιατρών.

Δύο σημαντικές σημειώσεις:

* Φυσικά υπάρχουν γιατροί που εφαρμόζουν τη δεοντολογία. Ομως αυτοί συνήθως καταπολεμούνται σαν ξένα σώματα και εξουθενώνονται.

* Φίλοι γιατροί που προ ετών ήταν υπεράνω πάσης υποψίας για ιδιαίτερες αμοιβές, διολίσθησαν αργά αργά προσαρμοζόμενοι στο περιβάλλον, στην άλλη δυστυχώς πλευρά.

Ι. Στ. Παπαδόπουλος
Αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

_____________________

1. Οι λίστες αναμονής στα περισσότερα νοσοκομεία έχουν εθιμοτυπικό χαρακτήρα.
2. Για να εισαγάγω ασθενή μου με χρόνιο πρόβλημα απευθύνομαι σε λίγους φίλους διευθυντές προσωπικά.